Zarys historyczny
Początki badań poligraficznych sięgają 1902 roku kiedy James Mackenzie wynalazl pierwsza, niedoskonalą maszynę do "wykrywania kłamstw". Pierwszą prawdziwą maszynę do "wykrywania klamstw" wynalazl John Larson w 1921 roku. Od 1924 roku urządzenie było wykorzystywane w dochodzeniach i śledztwach.
Poligraficzne badania przesiewowe mają swoje początki w Stanach Zjednoczonych już od lat 30-tych XX wieku, kiedy to Leonard Keeler podpisał umowę z firmą ubezpieczającą jeden z banków  w celu okresowego testowania pracowników banku na okoliczność ewentualnych malwersacji. Jednym z pierwszych programów badań na szeroką skalę były sprawdzenia potencjalnych pracowników ośrodka nuklearnego Oak Ridge zainicjowane przez Manhattan District of the Corps of Engineers w 1946 roku. Badania przesiewowe zyskały popularność w prywatnym sektorze, w szczególności w latach 70-tych i 80-tych XX wieku. Badano wówczas 2 miliony Amerykanów rocznie.
Badania poligraficzne w Polsce mogą także poszczycić się wieloletnią historią.
Poligraf(wariograf) znajdował się w Polsce już w okresie międzywojennym, ale prawdopodobnie był wykorzystywany jedynie w badaniach psychologicznych. Chodzi o fotopoligraf Darrowa, który posiadał Państwowy Instytut Higieny Psychicznej w Warszawie. Pierwsze głośne sprawy karne, w których pojawia się poligraf to sprawy z 1963 roku.: „olsztyńska” (dotycząca zabójstwa) i „lubelska” (dot. przestępstw gospodarczych). Badania przeprowadził wówczas Paweł Horoszowski, który kilka lat wcześniej krytykował założenia dotyczące poligrafu. W 1968 r. ekspertyza z zakresu badań poligraficznych została przeprowadzona w procesie o szpiegostwo.
Współcześnie badania poligraficzne w Polsce przeprowadzane są przez wszystkie służby specjalne (Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Służbę Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego), Policję, Straż Graniczną, Żandarmerię Wojskową. W kilku ośrodkach akademickich (Uniwersytet Śląski, Uniwersytet Wrocławski, Krakowska Akademia im. A. Frycza-Modrzewskiego ) prowadzi się badania naukowe związane z psychofizjologicznym wykrywaniem wprowadzania w błąd.
Poligraf
Słowo poligraf jest terminem technicznym, oznaczającym urządzenie umożliwiające prowadzenie jednoczesnego zapisu danych co najmniej w dwóch kanałach. Poligraf wykorzystywany w badaniach wiarygodności posiada zazwyczaj czujniki rejestrujące: respirację (oddychanie piersiowe i przeponowe), aktywność elektrodermalną skóry, przebieg pracy serca (względne zmiany ciśnienia krwi i tętna) oraz aktywność motoryczną. Urządzenia analogowe wyposażone są w takie czujniki jak: pneumografy, GSR i cardio, a ponadto pisaki kreślące graficzny obraz reakcji fizjologicznych, regulatory czułości i centrowania, taśmę papierową. Nowocześniejsze poligrafy – komputerowe – dysponują obok czujników wykorzystywanych w poligrafie analogowym także innymi, przy czym ich liczba zależy od modelu, np. fotopletysmografem, czujnikiem ruchu (obecnie jest to już standard), temperatury i itp. Komputerowe systemy poligraficzne umożliwiają także prowadzenie zapisu audio-video i korzystanie z programów oceniających reakcje fizjologiczne za pomocą algorytmów.
Zastosowanie
Poligraf(wariograf) znalazł największe zastosowanie w pracy organów państwowych, szczególnie w służbach administracyjno-porządkowych. Prawdopodobnie nie ma kraju, w którym nie podjęto by chociaż próby wykorzystania tego urządzenia. Zaczyna być ono stosowane także przez podmioty prywatne np. przy wykrywaniu zdrad małżeńskich oraz w biznesie (np. w procesie rekrutacji pracowników oraz później przy sprawdzaniu ich lojalności). Ze względu na cel czynności dzielimy badania poligraficzne na przesiewowe i diagnostyczne. Badania poligraficzne przesiewowe przeprowadza się w celu ujawnienia nieznanych incydentów, potencjalnych problemów i zagrożeń bez odniesienia do konkretnego zdarzenia. Najczęściej odbywają się w procesie selekcji kandydatów do pracy lub służby, w ramach rutynowej kontroli wewnętrznej zatrudnionych, a także w USA w terapiach uzależnień i nadzorze osób skazanych przebywających na zwolnieniu warunkowym. Badania poligraficzne diagnostyczne mają na celu zweryfikowanie sprawstwa bądź związku badanego z konkretnym, znanym już zdarzeniem, ewentualnie problemem ujawnionym w badaniu przesiewowym. Takie badania odbywają się zazwyczaj w sprawach karnych i wewnętrznych postępowaniach dyscyplinarnych.
Polskie Stowarzyszenie Poligraferów